Këshilli i Akademisë Ndërkombëtare të Fikhut Islam, në sesionin e tij të gjashtëmbëdhjetë të mbajtur në Dubai (Emiratet e Bashkuara Arabe) nga data 30 Sefer deri më 5 Rebiul-Euel 1426 H, që korrespondon me 9-14 Prill 2005; Pasi shqyrtoi kërkimet e paraqitura në Akademi lidhur me temën: “Zekati i llogarive të kufizuara, kompanive të sigurimit islam, garancive dhe përfitimeve të fundit të shërbimit”, dhe pasi dëgjoi diskutimet që u zhvilluan rreth kësaj teme, vendosi sa më poshtë:
Së pari: Zekati i llogarive të investimit
(a) Zekati është detyrim (vaxhib) mbi gjendjen e llogarive të investimit dhe mbi fitimet e tyre. Ky zekat jepet nga vetë zotëruesit e këtyre llogarive nëse plotësohen kushtet e zekatit, pavarësisht nëse ato janë afatgjata apo afatshkurtra, dhe madje edhe nëse nuk është bërë asnjë tërheqje, nga balanca e tyre për shkak të ndonjë kufizimi nga institucioni investues apo nga vetë zotëruesi i llogarisë.
(b) Zekati është i detyrueshëm edhe për shumat e llogarive rrjedhëse. Fakti që këto para janë të ndara për nevojat personale të pronarit të tyre apo për financimin e projekteve të investimit, nuk e liron atë nga detyrimi i zekatit, përveç rastit kur këto shuma janë të destinuara për të shlyer borxhet e tij të maturuara (që i ka ardhur koha për t’u paguar).
Së dyti: Zekati i llogarive të bllokuara për garantimin e transaksioneve
(a) Shumat e depozitës së seriozitetit (shuma që paguhet për të konfirmuar një premtim detyrues për të mbuluar dëmin në rast tërheqjeje), nëse nuk janë depozituar në një llogari investimi, si dhe depozitat fillestare për pjesëmarrje në tenderë, zbriten nga pasuria e zekatueshme e palës tek e cila ato janë depozituar (marrësit). Ndërsa pronari i tyre i vërtetë (depozituesi) i llogarit ato së bashku me pasurinë e tij të zekatit; nëse kalojnë disa vite, ai jep zekat për to vetëm për një vit në momentin që i kthehen. Por, nëse këto shuma janë vendosur në një llogari investimi, mbi to zbatohet rregulli i pikës së parë/a. (b) Për shumat e garancive ekzekutive për tenderë, si dhe depozitat në para (garancitë) që merren nga individët dhe institucionet në këmbim të shërbimeve të caktuara (si telefoni, energjia elektrike, depozitat për qiramarrjen e ambienteve ose pajisjeve), personi që i paguan ato jep zekat vetëm për një vit në momentin që i arkëton (i merr mbrapsht).
(c) Shuma e kaparit: Shitësi nuk e zbret atë nga pasuria e tij e zekatueshme, por e ka detyrë të japë zekat për të bashkë me pasurinë e tij, sepse ai bëhet pronar i kësaj shume pavarësisht nëse blerësi e anulon kontratën apo e përfundon atë.
Së treti: Depozita ligjore (Statutore): Kjo i referohet shumës që autoritetet kompetente kushtëzojnë të depozitohet në një bankë për t’i dhënë licencën një kompanie. Nëse kjo depozitë është e bllokuar në mënyrë të përkohshme, kompania jep zekat për të bashkë me pasuritë e saj të tjera. Ndërsa, nëse është e bllokuar në mënyrë të përhershme, atëherë zekati i saj jepet vetëm për një vit, pasi t’i kthehet kompanisë kjo shumë.
Së katërti: Rezervat dhe fitimet e pashpërndara (të mbajtura ose të mbartura). Kompania jep zekat për to së bashku me pasuritë e saj të tjera, në rast se për llogaritjen e zekatit të kompanive zbatohet metoda e “aktiveve korrente” (aktiveve afatshkurtra).
Së pesti: Zekati i kompanive të sigurimit islam:
(a) Provizionet teknike, llogaritë kreditore të risiguruesve, dëmshpërblimet e maturuara për pagesë dhe dëmshpërblimet në proces shlyerjeje, nuk i nënshtrohen zekatit nga ana e kompanisë, por zbriten nga baza e saj e zekatit, sepse ato konsiderohen si borxhe që ajo detyrohet t’i paguajë.
(b) Rezervat, provizionet për rreziqet në vijimësi, provizionet shtesë, rezervat e sigurimit të jetës dhe shumat e mbajtura nga risigurimi, nuk zbriten nga baza e zekatit, por kompania detyrohet të paguajë zekat për to, sepse ato nuk kanë dalë nga pronësia e saj.
Së gjashti: Përfitimet e fundit të shërbimit (Pensionet dhe Dëmshpërblimet)
- Zekati i përfitimeve të fundit të shërbimit për punonjësin dhe punëtorin:
(a) Shpërblimi i fundit të shërbimit (Severance pay): Është një e drejtë financiare që ligji ose kontrata ia ngarkon punëdhënësit ndaj punëtorit apo punonjësit nën kushte të caktuara. Ajo llogaritet sipas kohëzgjatjes së shërbimit, shkakut të përfundimit të tij dhe pagës së punonjësit, dhe paguhet në përfundim të shërbimit për punonjësin ose familjen e tij. Zekati për këtë shumë nuk është i detyrueshëm për punonjësin gjatë gjithë periudhës së shërbimit, sepse nuk ekziston “pronësia e plotë (zotërimi i plotë)”. Por, nëse merret një vendim që përcakton vlerën e saj dhe ajo i dorëzohet punonjësit si një shumë e vetme ose me këste periodike, ajo kalon në pronësinë e tij të plotë, prandaj ai e shton atë në pasurinë e tij të zekatueshme.
(b) Paga e pensionit: Është një shumë parash që punonjësi ose punëtori e meriton çdo muaj nga shteti ose institucioni kompetent pas përfundimit të shërbimit të tij, sipas ligjeve, rregulloreve dhe kontratave të punës. Zekati për të jepet në të njëjtën mënyrë siç u përmend për shpërblimin e fundit të shërbimit (Pika 6/a).
(c) Shpërblimi i pensionit (Lump sum / shumë e vetme): Është një shumë e vetme që shteti ose institucioni kompetent ia paguan punonjësit të përfshirë në ligjin e sigurimeve shoqërore, nëse ai nuk plotëson kushtet për të përfituar pension mujor. Për këtë jepet zekat sipas rregullit të pikës (6/a).
(d) Fondi i kursimit (Provident fund): Është një përqindje e caktuar që mbahet nga paga e punonjësit, së cilës i shtohet një përqindje e caktuar kontributi nga institucioni. Këto para investohen dhe punonjësi i përfiton ato menjëherë në fund të shërbimit të tij ose sipas rregulloreve në fuqi. Vendimi për zekatin e tyre ndryshon sipas llojit të llogarisë ku depozitohen:
- Nëse janë në një llogari private në dobi të punonjësit dhe ai ka të drejtë të zgjedhë se si t’i investojë ato, atëherë ato i shtohen pasurisë së tij të zekatit (pasi plotësohet pragu minimal/nisabi dhe kalon një vit hënor).
- Por, nëse ai nuk ka asnjë kontroll apo mundësi administrimi mbi këtë llogari, atëherë nuk detyrohet të japë zekat për to gjatë viteve që punon, sepse nuk ka pronësi të plotë mbi to, derisa t’i arkëtojë (t’i marrë në dorë). Në momentin që i merr në dorë, paguan zekat për to vetëm për një vit.
- Zekati i përfitimeve të fundit të shërbimit nga ana e institucioneve dhe kompanive: Shpërblimet e fundit të shërbimit, shpërblimet e pensionit dhe pagat e pensionit pranë institucioneve apo kompanive private, si dhe fondet e kursimit që mbahen në llogaritë e këtyre kompanive private, ligjërisht nuk kanë dalë nga pronësia e tyre. Prandaj, kompanitë nuk i zbresin këto shuma nga pasuritë e tyre, por japin zekat për to. Nëse këto shuma ndodhen pranë institucioneve publike (shtetërore), për to nuk jepet zekat, sepse konsiderohen pjesë e pasurisë publike, e cila përjashtohet nga zekati.
Allahu e di më së miri.
Burimi: https://iifa-aifi.org/ar/2171.html
Shpjegime në lidhje me vendimin:
- Rregulli i “Pronësisë së Plotë” (Pse nuk jepet zekat për pensionin derisa dalim në pension?) Një nga kushtet kryesore për të dhënë Zekat është që paratë t’i kesh në dorë, t’i zotërosh 100% dhe të bësh çfarë të duash me to. Gjatë kohës që ju punoni, fondi i pensionit ose shpërblimi i vjetërsisë në punë grumbullohet, por ju nuk keni akses t’i tërhiqni ato para. Meqë nuk keni pronësi të plotë (zotërim të plotë) mbi to, nuk jeni i detyruar të jepni zekat vit pas viti. Zekati fillon të bëhet detyrim vetëm atëherë kur paratë ju kalojnë në dorë ose në llogarinë tuaj personale bankare dhe ju mund t’i përdorni lirisht.
- Rregulli “Zekat vetëm për 1 vit” (Për paratë e bllokuara apo garancitë) Kur lini një depozitë garancie (p.sh. kur hapni një kontratë dritash/uji, ose merrni një shtëpi me qira) apo kur jeni në një proces tenderi dhe paratë tuaja bllokohen për 5 vjet: A duhet të jepni zekat për të 5 vitet kur t’i merrni mbrapsht? Vendimi thotë: Jo. Për shkak se i kishit të bllokuara, kur t’i merrni mbrapsht, do të jepni Zekat vetëm për 1 vit, atë të kaluarin (2.5%), e jo për të gjitha vitet e humbura, si lehtësim në Fikhun Islam.
- Kapari vs. Garancia
- Nëse ju jepni një kapar për të blerë diçka (p.sh. një makinë), ai që e merr kaparin (shitësi) bëhet pronar i tyre dhe e llogarit atë shumë në zekatin e tij të përvitshëm.
- Nëse jepni para si garanci (jo për të blerë, por thjesht si siguracion që mos të prishni diçka), ato para mbeten tuajat. Zekatin për to e jepni ju, por vetëm për 1 vit në momentin që i merrni mbrapsht pas mbarimit të kontratës.
- Diferenca mes Llogarisë Rrjedhëse dhe e Investimit
- Llogaria e investimit: Është llogari ku ju i jepni paratë bankës islame që t’i punojë. Për këtë jepni zekat normalisht, edhe për shumën bazë edhe për fitimin, sepse po shtohen.
- Llogaria rrjedhëse: Janë paratë e gatshme për përdorim ditor. Edhe për këto jepet zekat nëse arrijnë nisabin (pragun e zekatit) dhe qëndrojnë aty 1 vit. Justifikimi “i kam lënë mënjanë se më duhen për shtëpi” nuk të liron nga zekati, përveç rastit kur ato para i ke fiks për të paguar një borxh emergjent që të ka ardhur koha ta shlyesh.
- Zekati i Kompanive vs. Pasuria Publike (Shteti) Shteti (institucionet publike) nuk jep zekat, sepse pasuria publike i përket të gjithë popullit dhe synimi i saj është e mira e përgjithshme (nuk ka një pronar specifik). Ndërsa kompanitë private që mbajnë fondet e punëtorëve të tyre derisa ata të dalin në pension, duhet të japin zekat për ato para nga arka e tyre, sepse ligjërisht, derisa t’ia japin punëtorit, paratë konsiderohen pasuri e kompanisë.
