Në çështjen e veshjes së mashkullit dhe të femrës mund të nisemi, logjikisht, nga tri mundësi.
Mundësia e parë: nëse njeriu shihet thjesht si një qenie biologjike dhe zhveshja e trupit konsiderohet moralisht neutrale, atëherë nuk ka ndonjë arsye të domosdoshme që as mashkulli dhe as femra të mbulohen.
Njeriu lind i zhveshur dhe, nëse nuk pranojmë asnjë normë morale, fetare apo shoqërore mbi trupin, njeriu mund të mbetet i tillë i zhveshur.
Por njerëzit pothuajse kurrë nuk kanë jetuar kështu. Të gjitha shoqëritë kanë vendosur kufij të caktuar mbi ekspozimin e trupit.
Pra, sapo pranojmë se disa pjesë të trupit duhet të mbulohen, kemi pranuar tashmë se trupi nuk është vetëm një realitet biologjik, por edhe moral, seksual dhe shoqëror.
Mundësia e dytë: nëse mashkulli dhe femra janë të njëjtë në të gjitha aspektet që lidhen me trupin, seksualitetin dhe mënyrën se si ndikojnë mbi seksin tjetër, atëherë logjikisht duhet të mbulohen njëlloj.
Nëse nuk ekziston asnjë dallim me rëndësi mes tyre, nuk ka arsye që një pjesë e trupit të mbulohet te femra dhe jo te mashkulli.
Por pikërisht këtu, realiteti e rrëzon këtë premisë.
Mashkulli dhe femra janë të barabartë si njerëz, por nuk janë biologjikisht, seksualisht dhe psikologjikisht identikë. Ata ndryshojnë në anatomi, hormone, karakteristika seksuale dhe, mesatarisht, edhe në disa mënyra të reagimit ndaj seksit tjetër.
Edhe shoqëritë moderne e pranojnë këtë, pa e thënë gjithmonë hapur. Gjoksi i mashkullit mund të ekspozohet në plazh ose në hapësira publike pa u konsideruar domosdoshmërisht ekspozim seksual, ndërsa gjoksi i femrës trajtohet ndryshe. Pra, vetë norma moderne pranon se trupi mashkullor dhe ai femëror nuk kanë të njëjtën domethënie seksuale.
Nëse ky dallim pranohet për gjoksin, atëherë nuk ka ndonjë arsye logjike që të pretendohet se ky dallim duhet të ndalet pikërisht aty. Çështja është, deri ku shtrihet dallimi, jo nëse ekziston.
Po kështu, nuk është fjala se vetëm mashkulli ndikohet nga pamja dhe femra jo. Të dy ndikohen. Por nuk ndikohen domosdoshmërisht në të njëjtën shkallë dhe në të njëjtën mënyrë. Literatura shkencore tregon dallime mesatare në dëshirën seksuale dhe në reagimin ndaj nxitjeve pamore, ku meshkujt në disa drejtime shfaqin një reagim mesatar më të fortë sesa femrat.
Kjo nuk do të thotë se çdo mashkull është më i ndjeshëm vizualisht se çdo femër. Por normat e përgjithshme nuk ndërtohen mbi përjashtimet individuale; ato ndërtohen edhe mbi prirjet e përgjithshme.
Nga këtu del mundësia e tretë dhe më logjikja: nëse mashkulli dhe femra janë të barabartë si njerëz, por ndryshojnë në disa karakteristika që kanë rëndësi në tërheqjen seksuale, atëherë nuk ka arsye që norma e veshjes së tyre të jetë domosdoshmërisht e njëjtë. Norma e veshjes duhet të marrë parasysh pikërisht këto dallime.
Nëse një nga qëllimet e mbulimit të trupit është ruajtja e modestisë dhe kufizimi i ekspozimit seksual publik, atëherë nuk mjafton të shohim vetëm personin që ekspozon trupin, por duhet parë edhe ndikimi që ky ekspozim ushtron mbi seksin tjetër.
Prandaj, nëse ekspozimi i trupit femëror ushtron, mesatarisht, një ndikim seksual më të fortë përmes pamjes mbi mashkullin sesa ekspozimi përkatës i trupit mashkullor mbi femrën, atëherë logjikisht norma e modestisë nuk do të kërkonte që femra të ekspozonte më shumë trupin, por të kundërtën.
Pra, lidhja është e thjeshtë:
Premisa e parë: Mes mashkullit dhe femrës ka dallime reale, të pamohueshme.
Premisa e dytë: Nga këto dallime vjen edhe ndikimi i ndryshëm që ka secili.
Përfundimi: Prandaj edhe masa e mbulimit logjikisht duhet të jetë e ndryshme.
Këtu shfaqet edhe paradoksi i disa normave moderne të veshjes: nga njëra anë pranohet se trupi femëror dhe ai mashkullor nuk kanë të njëjtën ngarkesë joshjeje seksuale, ndërsa nga ana tjetër, në praktikë, shpesh femra e ekspozon më shumë trupin sesa mashkulli.
Nëse dallimet seksuale nuk kanë asnjë rëndësi, atëherë të dy duhet të mbulohen njëlloj. Por nëse këto dallime janë reale dhe ndikojnë në mënyrë të ndryshme mbi seksin tjetër, atëherë është e vështirë të shpjegohet logjikisht përse pikërisht pala që ushtron një ndikim më të fortë seksual përmes pamjes, duhet të jetë ajo që ekspozon më shumë trupin.
Prandaj dallimi në normën e veshjes nuk është domosdoshmërisht mohim i barazisë, por mund të jetë thjesht zbatimi i të njëjtit parim moral mbi dy realitete që nuk janë plotësisht të njëjta.
Prandaj, Islami vendos kufij për të dyja gjinitë, por jo kufij plotësisht identikë. Mashkullit i kërkohet të mbulojë pjesët intime, të ruajë shikimin dhe të shmangë ekspozimin e pahijshëm; femrës i kërkohet gjithashtu modestia, por mbulimi i saj është më i gjerë.
Sipas kësaj logjike, ky dallim nuk përbën nënvlerësim të femrës dhe as privilegjim të mashkullit. Ai mbështetet mbi parimin se barazia njerëzore nuk kërkon domosdoshmërisht rregulla identike, kur realitetet biologjike dhe seksuale nuk janë identike.
Kështu, nëse trupi femëror ushtron mesatarisht një ndikim më të madh seksual përmes pamjes mbi mashkullin, atëherë kërkesa për një mbulim më të gjerë të femrës bëhet e kuptueshme brenda sistemit moral islam.
Në të njëjtën kohë, përgjegjësia nuk i ngarkohet vetëm femrës, por edhe mashkullit i kërkohet në mënyrë të drejtpërdrejtë të ulë shikimin, të kontrollojë dëshirën dhe të respektojë kufijtë moralë.
Pra, përfundimi islam nuk është: “femra duhet të mbulohet sepse është më pak e lirë”, por se mashkulli dhe femra kanë të njëjtën përgjegjësi morale për dëlirësinë, ndërsa forma konkrete e kësaj përgjegjësie nuk është domosdoshmërisht identike për të dyja gjinitë.
Në këtë kuptim, hixhabi dhe normat e tjera të veshjes islame paraqiten si pjesë e një sistemi më të gjerë të modestisë, ku kërkohet njëkohësisht mbulimi i trupit, kontrolli i shikimit, vetëpërmbajtja dhe kufizimi i seksualizimit publik.
Hoxhë: Justinian Topulli
